Lesprogramma's voortgezet onderwijs

Onze standaard lesprogramma’s duren 90-120 minuten. Zij bestaan uit een college of een film, gevolgd door 2 á 3 praktijkmodules. In overleg kunnen we ook maatwerkprogramma’s aanbieden.

Wij denken graag mee bij het opstellen van opdrachten die passen in de projecten of lesprogramma’s.

Gedurende de openingstijden van het museum hebben leerlingen de gelegenheid zelfstandig (onderzoeks-)opdrachten uit te voeren.

Raadpleeg voor praktische informatie de pagina Informatie en Tarieven

Overzicht van de programma's

lesprogramma doelgroep
Opgraven en determineren van fossiele botten onderbouw
Ontstaan van het Gooi onderbouw
Gesteentecyclus onderbouw
Vulkanisme en platentektoniek onderbouw
Ontwikkeling van het leven onderbouw
Practicum gesteenten en/of mineralen bovenbouw Aardrijkskunde
Klimaatverandering in historisch perspectief bovenbouw Aardrijkskunde
De aarde in beweging bovenbouw Aardrijkskunde en NLT
Exogene processen en kringlopen bovenbouw Aardrijkskunde en NLT
Aarde in evolutie: evolutie van het paard bovenbouw NLT
Aarde in evolutie: silica kringloop bovenbouw NLT


Opgraven en determineren van archeologisch materiaal of echte fossiele botten.

doelgroep: onderbouw

Na een inleidende les van ca. 20 minuten gaan we zelf archeologisch materiaal of echte fossielen opgraven en determineren.
Daarnaast is een rondleiding in het museum en/of de gesteentetuin mogelijk (in overleg).
Als beloning wordt er een document van opgraving uitgereikt (alleen bij de fossielen).
Bij goed weer – buiten. Bij slecht weer – binnen.

Overzicht lesprogramma's

Ontstaan van het Gooi

doelgroep: onderbouw

Een inleidende les (ca. 20 min.) belicht de geologische geschiedenis van Het Gooi. Wanneer en hoe zijn de heuvels in het Gooi ontstaan? Waar komen de zanden, het keileem en de grote en kleine zwerfstenen vandaan?
Tijdens de rondleiding kunnen de leerlingen op een maquette de ligging van de twee belangrijkste stuwwallen van het Gooi zien. Ook de verschillende grondlagen, zowel aan de oppervlakte als in de diepte, zijn zichtbaar gemaakt.
Voorts is een reconstructie van het bodemprofiel te zien zoals dat - volgens het meest recente onderzoek - onder het museum tot een diepte van 2000 meter aanwezig is.
Ook de zwerfkeien komen aan bod en de stenen die nog steeds op de Zuiderheide te vinden zijn, zoals vuursteen, jaspis en windkanters.

Overzicht lesprogramma's

Gesteentecyclus

doelgroep: onderbouw

Tijdens een les van ca. 20 minuten over de gesteente-cyclus behandelen we de meest kenmerkende gesteenten en leggen we hun ontstaansgeschiedenis uit.
Daarnaast wordt een rondleiding bij de stenen en mineralen aangeboden, het actief bij elkaar zoeken van mineralen bij de gesteenten, en determinatie met behulp van een stenendeterminatiekaart.

Overzicht lesprogramma's

Vulkanisme en platentektoniek

doelgroep: onderbouw

In een inleidende les (20 min.) leggen we uit hoe de aardkorst in stukken is gebroken, hoe sommige aardplaten met elkaar botsen en andere uit elkaar drijven of langs elkaar schuren. Ook bespreken we de gevolgen daarvan: vorming van gebergten en het ontstaan van vulkanen en aardbevingen.
Daarna gaan we vulkanisch materiaal onder de microscoop bekijken, volgt een rondleiding langs diverse vulkanische gesteenten (en vasthouden) en maken we een quiz.

Overzicht lesprogramma's

Ontwikkeling van het leven

doelgroep: onderbouw

Tijdens een inleidende les (25 min.) tonen we hoe de aarde er vroeger uitzag. Waar is het leven op aarde begonnen? Hoe weten we welke planten en dieren vroeger leefden? Wat zijn fossielen precies?
Zelf fossielen ter hand nemen en bekijken en/of fossieltjes vrijmaken uit Limburgs tufkrijt (mergel).
Mogelijkheid de vondsten onder de microscoop te bekijken en te determineren.
Met een rondleiding en/of een bezoek aan de prehistorische grot kan het programma worden afgerond.

Overzicht lesprogramma's

Practicum gesteenten en/of mineralen

doelgroep: bovenbouw havo en vwo

Het museum biedt een college en een determineer-practicum dat de eindexamenleerstof over gesteenten en mineralen aanzienlijk verlevendigt. Hierbij gaan we in op achterliggende geologische processen zoals platentektoniek, maar ook op eigenschappen van gesteenten en mineralen.

Overzicht lesprogramma's

Klimaatverandering in historisch perspectief

doelgroep: bovenbouw havo en vwo

Een college geeft inzicht in het klimaat van heden en verleden. We bespreken toekomstscenario’s met een temperatuurverhoging van 1-6°C.
In aparte modules bekijken we de koolstofkringloop nader, voeren de leerlingen zelf een laboratoriumtest Geo-engineering uit met olivijngesteente, en worden oorzaken van de grootste uitsterving op aarde gedurende Perm/Trias nader beschouwd.

De lesmodule sluit aan bij domein C (aarde) + sub domein C2, (mondiaal milieu vraagstuk) (examenprogramma aardrijkskunde)

Overzicht lesprogramma's

De aarde in beweging

doelgroep: Aardrijkskunde bovenbouw, 5 havo en 5/6 vwo

'De aarde in beweging' behandelt de endogene processen van de aarde, die samenhangen met de platentektoniek. De module geeft een inleiding in de theorie van de platentektoniek. Hoe werkt platentektoniek? Hoe is deze theorie tot stand gekomen? Daarna komen processen aan de orde die direct samenhangen met de platentektoniek, zoals gebergtevorming, vulkanisme en aardbevingen.
Bij vulkanisme gaan we in op de verschillen in eruptie, gesteentetypen en morfologie van vulkanen bij de verschillende plaatgrenzen (IJsland, Andes) en bij hot spots (Hawaï).
Ook behandelen we hoe aardbevingen ontstaan en waardoor deze verschillen in magnitude en intensiteit bij subductiezones (Chili) en bij transformgrenzen (San Andreasbreuk in Californië).
Tenslotte besteden we aandacht aan gebergtevorming door continentbotsing (Alpen) en aan grote breuk- en slenksystemen in de aardkorst, zoals het Oost-Afrikaanse Slenksysteem.
Bij deze lesmodule hoort een gesteentepracticum gericht op stollingsgesteenten.

De lesmodule sluit aan bij eindexamendomein C (aarde), sub domein C1 (vwo) en C2 (havo). Dit lesprogramma kan ook worden gevolgd in combinatie met ‘Exogene processen en Kringlopen’. Deze module biedt ondersteuning bij de NLT-module ‘De bewegende aarde’.

Overzicht lesprogramma's

Exogene processen en kringlopen

doelgroep: bovenbouw havo en vwo – aardrijkskunde

In de GMH-lesmodule ‘Exogene processen en kringlopen’ leert de leerling de geologische processen en kringlopen aan het aardoppervlak te beschrijven en hun invloed op de vorming en veranderingen van het aardoppervlak te verklaren.
We vergelijken exogene processen in twee stroomgebieden (in de gematigde en de aride zone) en verklaren de verschillen.
Ook de interactie tussen endogene en exogene processen komen aan de orde, met name aan de hand van de hydrologische kringloop en de gesteentekringloop.
Na de lezing volgt een gesteentepracticum, vooral gericht op de gesteentekringloop.

De lesmodule sluit aan bij eindexamendomein C (aarde), sub domein C1 (vwo) en C2 (havo). Dit lesprogramma kan ook worden gevolgd in combinatie met ‘De Aarde in beweging’. Deze module biedt ondersteuning bij de NLT-module ‘De bewegende aarde’.

Overzicht lesprogramma's

Aarde in Evolutie

doelgroep: NLT-module voor 5/6 vwo

Door ziekte van enkele van onze medewerkers is dit programma tijdelijk niet beschikbaar.

De evolutie van het paard [submodule]

Het paradepaardje van de evolutie is de evolutie van het paard. Van de paardenfamilie (Equidae) zijn een groot aantal fossielen gevonden in Amerika en Eurazië vanaf het Eoceen (55 miljoen jaar geleden) tot recent. Gedurende die periode verandert het klimaat en veranderen bossen in savannes en vervolgens in steppen. Dit is goed terug te vinden in de poten en het gebit van de paardachtigen die zich hieraan aanpasten. Tevens heeft dit een relatie met de silicakringloop.
Na een college van 20 minuten gevolgd door 10 minuten discussie, zal een practicum van anderhalf uur gegeven worden, waarin de leerlingen aan de hand van fossielen en afgietsels de evolutie van het paard reconstrueren.
Benodigdheden: pen/potlood, papier en een liniaal.

Silicakringloop [submodule]

In overleg met de school, is in plaats van ‘De evolutie van het paard’ ook een meer geologisch gerichte lezing over de 'silica kringloop’ mogelijk. Gesteenten zijn voor het overgrote deel opgebouwd uit silicaten, verbindingen met het element silicium. Alle chemische elementen op Aarde worden voortdurend op locale en globale schaal recycled. Een bekend voorbeeld is de koolstofkringloop. Maar het geldt ook voor silicium: de siliciumkringloop.
Hoe komt silica vrij uit vast gesteente? Wat is de rol van verwering, transport en sedimentatie in de silica-kringloop (sedimentgesteenten). Hoe gedragen siliciumverbindingen zich wanneer gesteenten worden begraven op grote diepte (metamorfe gesteenten) en hoe komen zij weer aan het oppervlak van de Aarde bij vulkanisme, gebergtevorming, opheffing en erosie?

Overzicht lesprogramma's

Contact

Voor meer informatie, neem contact op met:

Mevr. C. Goubitz
Telefoon: 035 - 6834232
E-mail: