Acasta Gneiss – Het oudst bekende korstfragment

Het museum heeft sinds 2021 een van de oudst gedateerde korstfragmenten op aarde in bezit. Het indrukwekkend stuk gneiss is geschonken door de Geologische Dienst van Canada.

Het bijzondere brokstuk is als “Acasta Gneiss” in geologenkringen beroemd vanwege de ouderdom van 4,03 miljard jaar. Het is gevormd rond 560 miljoen jaar na het ontstaan van onze aarde. Het staat inmiddels in de Precambrium-vitrine te pronken. De complexe geschiedenis van dit gesteente is onder meer te zien aan de in vlakke plooien gerangschikte kwartsrijke witte bandjes boven in de foto en de uit elkaar getrokken en verplooide granitische fragmenten in het midden. Maar uit ouderdomsbepalingen blijkt dat dit gesteente meerdere cycli heeft ondergaan van diep begraven worden, waarbij nieuwe kristallen ontstaan (metamorfose) en waarbij het omgezette gesteente sterk verplooid wordt.

De Canadese Nederlander dr. Wouter Bleeker, werkzaam bij de Geologische Dienst van Canada, heeft veel onderzoek gedaan naar oeroude korstfragmenten, waar de Acasta Gneiss dus het oudste onderdeel van is. Mede door zijn onderzoek aan dit gesteente, is dit beroemd geworden. Desgevraagd wilde Bleeker graag materiaal voor museale doeleinden afstaan.

Niet alleen Geologisch Museum Hofland heeft een stuk, ook Naturalis heeft een exemplaar ontvangen. Een leuk detail is dat ons museum, dankzij de contacten van Anne Fortuin, eerste gegadigde was en ook de eerste keuze had. Die keus was niet moeilijk, want het gekozen exemplaar is niet alleen wat groter, maar draagt ook het monsternummer BNB-95-103, waarmee het een deel is van het afgebeelde oorspronkelijke materiaal waaraan de ouderdom van 4,03 miljard jaar is bepaald.